Latin Style
The Latin is characteristic of the time period and the place of origin. The spelling reflects changes in pronunciation:
"ci" for classical "ti"
"e" for classical "ae" (and vice versa)
"c" for classical "ch"
The letter "w" is found reflecting English influence. New vocabulary is also used, especially for titles of offices and terms, some developed from the later empire,
some borrowed from the English or French languages, and some reflecting Norse influence.
Some characteristics of post-classical Latin include:
use of "quod" to introduce indirect statement ("that")
formation of perfect passive and future perfect tense using "fuit"
use of "facere" and "habere" as auxiliary verbs
increased proportion of fourth declension nouns
Other features of the Latin of the Magna Carta:
regular use of the future for first person and jussive subjunctive for third person
suffixes: -ensis (indicating place of origin)
-tia/-cia (f. abstract nouns)
-tio/-cio (-onis), f. (abstract nouns)
-tas, -tatis, f. (abstract nouns)
-sor (agent)
-aris, -e (adjective)
-anus, -a, -um (adjective)
Abbreviations
BS Dictionary of Medieval Latin from British Sources. Ed. D. R. Howlett. Oxford: Oxford University Press.
Nier Mediae Latinitatis Lexicon Minus. Ed. J. F. Niermeyer. Leiden: E. J. Brill.
OLD Oxford Latin Dictionary.
Sources. Sources of English Constitutional History: A Selection of Documents from A.D. 600 to the Interregnum. Vol. 1. Rev. ed. Ed. Carl Stephenson and Frederick George Marcham. *Harper & Row.
Hogg, R. Malcolm. "Magna Carta, 1215: Guidance to the Meaning of Its Clauses." Bulletin of Bibliography 52.1 (1995) 15-20.
Holt, J.C. Magna Carta. 2nd ed. Cambridge. 1992.
Mantello, F. A. C. and A. G. Rigg. Medieval Latin: An Introduction and Bibliographical Guide. Washington, D.C.: The Catholic University of America Press. 1996.
Text
Johannes dei
rex
dominus
,
et
,
,
episcopis,
,
,
baronibus,
,
,
,
,
et omnibus
et
.
Sciatis
Dei
et pro salute anime nostre
et omnium antecessorum et heredum nostrorum
ad honorem Dei
et exaltacionem sancte Ecclesie,
et emendacionem regni nostri,
per consilium venerabilium
nostrorum:
archiepiscopi,
tocius Anglie
et sancte Romane ecclesie cardinalis,
Henrici Dublinensis archiepiscopi,
Willelmi Londoniensis,
Petri
,
Joscelini
,
Hugonis Lincolniensis,
Walteri
,
Willelmi Coventrensis,
et Benedicti
, episcoporum;
,
subdiaconi et familiaris,
fratris Aymerici, magistri
in Anglia;
et
:
Willelmi Mariscalli comitis Penbrocie,
Willelmi comitis
,
Willelmi comitis Warennie,
Willelmi comitis Arundellie,
Alani de Galeweya
,
Warini filii Geroldi,
Petri filii Hereberti,
Huberti de Burgo
,
Hugonis de Nevilla,
Mathei filii Hereberti,
Thome Basset,
Alani Basset,
Philippi
,
Roberti de
,
Johannis Mariscalli,
Johannis filii Hugonis
et aliorum fidelium nostrorum:
1. in primis
Deo
et
,
pro nobis et heredibus nostris in perpetuum,
Angelicana
libera sit,
et habeat jura sua integra,
et libertates suas
;
et ita volumus observari;
apparet
libertatem electionum,
maxima et magis necessaria reputatur
,
et spontanea voluntate,
ante discordiam inter nos et barones nostros motam,
concessimus et
confirmavimus,
et eam obtinuimus a domino
Innocentio tercio confirmari;
quam et nos observabimus
et ab heredibus nostris
in perpetuum bona fide volumus observari.
Concessimus
omnibus liberis hominibus regni nostri,
pro nobis et heredibus nostris in perpetuum,
omnes libertates subscriptas,
eis
et heredibus suis,
de nobis et heredibus nostris.
[Inheritance]
2. Si
vel
nostrorum,
sive aliorum
de nobis
,
,
et cum decesserit
heres suus
fuerit et
debeat,
habeat hereditatem suam per antiquum relevium;
heres vel heredes comitis de
comitis integra
centum
;
heres vel heredes baronis de baronia integra per centum libras;
heres vel heredes militis de
integro per centum
;
et qui minus debuerit minus
antiquam consuetudinem feodorum.
[Wardship]
3. Si autem heres alicujus talium fuerit infra etatem
et fuerit in
,
cum ad etatem pervenerit,
habeat hereditatem suam sine relevio et sine
.
[Guardians]
4.Custos terre hujusmodi heredis
qui infra etatem fuerit,
capiat de terra heredis nisi
,
et racionabiles
,
et racionabilia
,
et hoc sine destructione et
hominum vel rerum;
et si nos commiserimus custodiam alicujus talis terre vicecomiti vel alicui alii
qui de exitibus illius nobis respondere debeat,
et ille destructionem de custodia fecerit vel vastum,
nos ab illo capiemus
,
et terra committatur duobus legalibus et
hominibus de
illo,
qui de exitibus
nobis vel ei cui eos assignaverimus;
et si dederimus vel vendiderimus alicui custodiam alicujus talis terre,
et ille destructionem inde fecerit vel vastum,
amittat ipsam custodiam,
et tradatur duobus legalibus et discretis hominibus de feodo illo
qui similiter nobis respondeant sicut
.
5. Custos autem,
custodiam terre habuerit,
sustentet domos,
,
,
,
,
et cetera ad terram illam pertinencia
terre ejusdem;
et reddat heredi cum ad plenam etatem pervenerit,
terram suam totam
de
et
,
waynagii exiget
et exitus terre racionabiliter poterunt sustinere.
[Marriage of heirs]
6. Heredes maritentur
,
,
antequam contrahatur matrimonium,
ostendatur
ipsius heredis.
[Widows]
7. Vidua post mortem mariti sui
statim et sine difficultate
et hereditatem suam,
nec aliquid
pro
sua,
pro maritagio suo,
vel hereditate sua,
quam hereditatem maritus suus et ipsa tenuerint
die
mariti,
et maneat in domo mariti sui per quadraginta dies post mortem ipsius,
assignetur ei dos sua.
8. Nulla vidua
ad se maritandum,
dum voluerit vivere sine marito,
securitatem faciat
se non maritabit sine assensu nostro,
si
,
vel sine assensu domini sui de quo tenuerit,
si de alio tenuerit.
[Debts]
9. Nec nos nec ballivi nostri
terram aliquam
nec
pro debito aliquo,
debitoris sufficiunt ad debitum reddendum;
nec
ipsius debitoris
quam diu ipse
debitor sufficit ad solucionem debiti;
et si capitalis debitor defecerit in solucione debiti,
non habens unde solvat,
plegii respondeant de debito;
et si voluerint, habeant terras et redditus debitoris,
donec sit eis satisfactum de debito quod ante pro eo solverint,
nisi capitalis debitor monstraverit
se esse
inde
eosdem plegios.
10. Si quis
ceperit aliquid a
, plus vel minus,
et moriatur antequam debitum illud solvatur,
debitum non
quam diu heres fuerit infra etatem,
teneat;
et si debitum illud inciderit in manus nostras,
nos non capiemus nisi
contentum in
.
11. Et si quis moriatur, et debitum debeat Judeis,
uxor ejus habeat dotem suam,
et
reddat de debito illo,
et si
ipsius defuncti qui fuerint infra etatem remanserint,
provideantur eis necessaria secundum
quod fuerit defuncti
et de residuo solvatur debitum,
;
simili modo fiat de debitis que debentur aliis
Judeis.
[Scutage, Aid, and Other Service]
12. Nullum
vel auxilium
in regno nostro,
nisi per commune consilium regni nostri,
nisi ad corpus nostrum redimendum,
et
filium nostrum
,
et ad filiam nostram primogenitam semel maritandam,
et ad
non fiat nisi
auxilium;
simili modo fiat de auxiliis de civitate Londoniarum.
[London and other cities]
13. Et civitas Londoniarum habeat omnes antiquas libertates
et liberas consuetudines suas,
per terras
quam per aquas.
Preterea volumus et concedimus
quod omnes alie civitates,
et
,
et
,
et portus,
habeant omnes libertates
et liberas consuetudines suas.
14. Et ad habendum commune consilium regni
de auxilio
aliter quam in tribus casibus
,
vel de scutagio assidendo,
archiepiscopos,
episcopos,
abbates,
comites,
et majores barones
per litteras nostras;
et preterea faciemus summoneri in generali per vicecomites et ballivos nostros
omnes illos qui de nobis tenent in capite ad certum diem,
scilicet
,
et ad certum locum;
et in omnibus litteris illius summonicionis causam summonicionis exprimemus;
et sic facta summonicione
negocium ad diem assignatum procedat
secundum consilium illorum qui presentes fuerint,
quamvis non omnes summoniti venerint.
15. Nos non concedemus
alicui
quod capiat auxilium de liberis hominibus suis,
nisi ad corpus suum redimendum,
et ad faciendum primogenitum filium suum militem,
et ad primogenitam filiam suam semel maritandam,
et ad hec non fiat nisi racionabile auxilium.
16.
ad faciendum majus servicium de feodo militis,
nec de alio libero tenemento,
quam inde debetur.
[Justice]
17. Communia
non sequantur
nostram,
teneantur in aliquo loco certo.
18.
de nova
,
,
et de ultima presentacione
non capiantur nisi in suis comitatibus et hoc modo;
nos, vel si extra regnum fuerimus
noster,
mittemus duos justiciarios per unumquemque
in anno,
qui, cum quatuor
cujuslibet comitatus electis per comitatum,
capiant in comitatu et in die
et loco comitatus
predictas.
19. Et si in die comitatus
assise predicte capi non possint,
tot milites et libere tenentes remaneant de illis qui interfuerint comitatui die illo,
per quos possint judicia sufficienter fieri,
fuerit majus vel minus.
[Amercements]
20. Liber homo non
pro parvo delicto,
nisi *secundum modum delicti;
et pro magno delicto amercietur secundum magnitudinem delicti,
;
et mercator eodem modo, salva
sua;
et
eodem modo amercietur salvo
suo,
si inciderint in
nostram;
et nulla
misericordiarum
,
nisi per
proborum hominum de
.
21. Comites et barones non amercientur nisi per pares suos,
et non nisi secundum modum delicti.
22. Nullus
amercietur de
tenemento suo,
nisi secundum modum aliorum predictorum,
et non secundum quantitatem beneficii sui ecclesiastici.
[Bridges]
23. Nec villa nec homo distringatur facere pontes
,
nisi qui ab antiquo et de jure facere debent.
24. Nullus *vicecomes,
,
,
vel alii *ballivi nostri teneant
corone nostre.
25. Omnes
,
,
, et
sint ad
absque ullo incremento,
exceptis
nostris.
26. Si aliquis tenens de nobis
feodum moriatur,
et vicecomes vel ballivus noster ostendat litteras nostras patentes
de
nostra
de debito
quod defunctus nobis debuit,
liceat vicecomiti vel ballivo nostro
et
catalla defuncti inventa in laico feodo,
ad
illius debiti,
legalium hominum,
nichil inde amoveatur,
donec persolvatur nobis debitum quod clarum fuerit,
et residuum relinquatur executoribus
ad faciendum testamentum defuncti;
et si nichil nobis debeatur ab ipso,
omnia catalla cedant defuncto,
salvis uxori ipsius et pueris racionabilibus partibus suis.
27. Si aliquis liber homo intestatus decesserit,
catalla sua per manus propinquorum
et amicorum suorum,
per visum ecclesie, distribuantur,
salvis
debitis
que defunctus ei debebat.
28. Nullus constabularius,
vel alius ballivus noster, capiat blada vel alia catalla alicujus,
nisi statim inde reddat denarios,
aut
inde habere possit de voluntate venditoris.
29. Nullus constabularius
aliquem militem
ad dandum denarios pro custodia
,
si facere voluerit custodiam illam in propria persona sua,
vel per alium probum hominem,
si ipse eam facere non possit propter racionabilem causam;
et si nos duxerimus vel miserimus eum in exercitum,
erit
de custodia,
quantitatem temporis
quo per nos fuerit in exercitu.
30. Nullus
,
vel
noster,
vel aliquis alius capiat equos vel
alicujus liberi hominis
,
nisi de voluntate ipsius liberi hominis.
31. Nec nos nec ballivi nostri capiemus alienum
ad castra vel alia agenda nostra,
nisi per voluntatem ipsius cujus boscus ille fuerit.
32. Nos non tenebimus terras illorum qui convicti fuerint de
,
nisi per unum annum et unum diem,
et tunc reddantur terre dominis feodorum.
33. Omnes
penitus de
,
et de
,
et per totam Angliam,
nisi per
maris.
34.
quod vocatur
de cetero non fiat alicui de aliquo
unde liber homo amittere possit
suam.
[Measures]
35. Una mensura vini sit per totum regnum nostrum,
et una mensura
,
et una mensura
,
*scilicet
,
et una latitudo
tinctorum et
et halbergettorum,
scilicet due ulne infra
;
de ponderibus autem sit *ut de mensuris.
[Justice]
36. Nichil detur vel capiatur de cetero pro
de vita
vel membris,
set
concedatur
et non negetur.
37. Si aliquis teneat de nobis per
,
vel per
,
vel per
,
et de alio terram teneat per servicium militare,
nos non habebimus custodiam heredis nec terre sue
que est de feodo alterius
illius feodifirme,
vel sokagii,
vel burgagii;
nec habebimus custodiam illius feodifirme, vel sokagii, vel burgagii,
nisi ipsa feodifirma debeat servicium militare.
Nos non habebimus custodiam heredis vel terre alicujus,
quam tenet de alio per servicium militare,
occasione alicujus parve
quam tenet de nobis per servicium reddendi nobis
,
vel sagittas,
vel hujusmodi.
38. Nullus ballivus ponat
aliquem ad
simplici loquela sua,
sine testibus fidelibus ad hoc inductis.
39. Nullus liber homo capiatur,
vel imprisonetur,
aut
,
aut
,
aut
,
aut aliquo modo destruatur,
nec
eum
,
nec super eum mittemus,
nisi per legale judicium parium suorum vel per legem terre.
40.
vendemus,
nulli negabimus
aut differemus rectum aut justiciam.
[Merchants and Travel]
41. Omnes mercatores habeant salvum et securum exire de Anglia,
et venire in Angliam,
et morari,
et ire per Angliam,
terram
quam per aquam,
ad emendum et vendendum,
sine omnibus
,
per antiquas et rectas consuetudines,
preterquam in tempore
;
et si sint de terra contra nos gwerrina,
et si tales inveniantur in terra nostra in principio gwerre,
sine
corporum et rerum,
donec sciatur a nobis vel capitali justiciario nostro
quomodo mercatores terre nostre tractentur,
qui tunc invenientur in terra contra nos gwerrina;
et si
salvi sint ibi,
alii salvi sint in terra nostra.
42. Liceat unicuique decetero exire de regno nostro,
et redire,
salvo et secure,
per terram et per aquam,
salva fide nostra,
nisi tempore
per aliquod breve tempus,
propter communem utilitatem regni,
exceptis
et
legem regni
et gente de terra contra nos gwerrina,
et mercatoribus, de quibus fiat sicut
.
43. Si quis tenuerit de aliqua
,
sicut de
,
vel de aliis eskaetis que sunt in manu nostra et sunt baronie,
et obierit,
heres ejus non det aliud
,
nec faciat nobis aliud servicium
faceret baroni si baronia illa esset in manu baronis;
et nos
eam tenebimus
quo baro eam tenuit.
44. Homines qui manent extra
non veniant decetero coram justiciariis nostris de foresta
per communes summoniciones,
nisi sint in placito,
vel plegii alicujus vel aliquorum,
qui attachiate sint pro foresta.
45. Nos non faciemus
,
constabularios,
,
vel *ballivos,
nisi de talibus
qui
legem regni et eam bene velint observare.
46. Omnes barones qui fundaverunt
,
unde habent
regum Anglie,
vel antiquam tenuram,
habeant earum custodiam cum vacaverint,
sicut habere debent.
[Forest land]
47. Omnes foreste que
tempore nostro,
statim
;
et ita fiat de ripariis que per nos tempore nostro posite sunt
48. Omnes male consuetudines de forestis et
,
et de forestariis et warennariis,
vicecomitibus et eorum ministris,
ripariis et earum custodibus,
statim inquirantur in quolibet
per duodecim milites juratos de eodem comitatu,
qui debent eligi per probos homines ejusdem comitatus,
et
quadraginta dies post inquisicionem factam,
penitus, ita quod numquam revocentur, deleantur
(per eosdem,
nos hoc sciamus prius,
vel justiciarius noster, si in Anglia non fuerimus).
49. Omnes obsides et
statim reddemus
que
fuerunt nobis ab Anglicis
in securitatem pacis vel fidelis servicii.
50. Nos amovebimus penitus de
,
quod decetero nullam habeant balliam in Anglia,
Engelardum de Cygony,
Petrum et Gionem et Andream de Cancellis,
Gionem de Cygony,
Galfridum de Martinny et fratres ejus,
Philippum Marc et fratres ejus,
et Galfridum nepotem ejus,
et totam
eorundem.
51. Et statim post pacis reformacionem
amovebimus de regno omnes
milites,
balistarios,
,
stipendiarios,
qui venerint cum equis et armis
ad
regni.
52. Si quis
vel
per nos
sine legali judicio parium suorum
de terris, castellis, libertatibus, vel jure suo,
statim ea ei restituemus;
et si contencio super hoc orta fuerit,
tunc inde fiat per judicium viginti quinque baronum,
de quibus fit mencio
.
De omnibus autem illis de quibus aliquis disseisitus fuerit vel elongatus
sine legali judicio parium suorum,
per Henricum regem patrem nostrum
vel per Ricardum regem fratrem nostrum,
que in manu nostra habemus,
vel que alii tenent,
que nos oporteat
,
habebimus usque ad communem terminum
,
exceptis illis
de quibus *placitum motum fuit
vel inquisicio facta per preceptum nostrum
ante suscepcionem crucis nostre;
cum autem redierimus de peregrinacione nostra,
vel si forte remanserimus a peregrinacione nostra,
statim inde plenam justiciam exhibebimus.
53.
habebimus
(et eodem modo de justicia
),
de forestis
(vel remansuris forestis)
quas Henricus pater noster vel Ricardus frater noster
,
et de custodiis terrarum que sunt de alieno feodo,
cujusmodi custodias
habuimus occasione feodi
quod aliquis de nobis tenuit per servicium militare,
et de
que fundate fuerint in feodo alterius
,
in quibus dominus feodi dixerit se jus habere;
et cum redierimus,
vel si remanserimus a peregrinacione nostra,
hiis conquerentibus plenam justiciam statim exhibebimus.
[Testimony of a Woman]
54.
capiatur
nec imprisonetur
propter
femine de morte
quam viri sui.
55. Omnes
qui injuste et contra legem terre facti sunt nobiscum,
et omnia
facta injuste et contra legem terre,
omnino condonentur,
vel fiat inde per judicium viginti quinque baronum
de quibus fit mencio
in securitate pacis,
vel per judicium majoris partis
,
Stephano Cantuariensi archiepiscopo
si interesse poterit
et aliis quos secum ad hoc vocare voluerit.
Et si interesse non poterit,
nichilominus procedat negocium sine eo,
,
si aliquis vel aliqui de predictis viginti quinque baronibus fuerint in simili querela,
amoveantur
ad hoc judicium
et alii
de eisdem viginti quinque
ad hoc faciendum electi
et jurati
.
56. Si nos
vel
de terris vel libertatibus vel rebus aliis,
sine legali judicio parium suorum (in Anglia vel in Wallia),
eis statim reddantur;
et si contencio super hoc orta fuerit,
tunc inde fiat in
per judicium parium suorum
de tenementis Anglie secundum legem Anglie;
de tenementis Wallie secundum legem Wallie;
de tenementis Marchie secundum legem Marchie.
Idem facient Walenses nobis et nostris.
57. De omnibus autem illis
de quibus aliquis Walensium disseisitus fuerit vel elongatus,
sine legali judicio parium suorum,
regem patrem nostrum
vel Ricardum regem fratrem nostrum,
que nos in manu nostra habemus,
vel que alii tenent que nos oporteat warantizare,
respectum habebimus usque ad communem terminum crucesignatorum,
illis exceptis
de quibus placitum motum fuit vel inquisicio facta per preceptum nostrum
ante suscepcionem crucis nostre;
cum autem redierimus,
vel si forte remanserimus a peregrinatione nostra,
statim eis inde plenam justitiam exhibebimus,
secundum leges Walensium et
.
58. Nos reddemus
statim,
et omnes obsides de Wallia,
et cartas que nobis
.
59. Nos
regi Scottorum
de
suis
et obsidibus reddendis,
et libertatibus suis,
et jure suo,
secundum formam in qua faciemus aliis baronibus nostris Anglie,
nisi aliter esse debeat per cartas quas habemus de
patre ipsius,
quondam rege Scottorum;
et hoc erit per judicium parium suorum in curia nostra.
60. Omnes autem istas consuetudines
et libertates
quas nos concessimus in regno nostro tenendas
quantum ad nos pertinet erga nostros,
omnes de regno nostro,
tam clerici
quam laici, observent quantum ad se pertinet erga suos.
[Security of Peace]
61. Cum autem pro Deo,
et ad emendacionem regni nostri,
et ad melius sopiendum
inter nos et barones nostros ortam,
hec omnia predicta concesserimus,
volentes ea integra et firma stabilitate (in perpetuum) gaudere,
facimus et concedimus
securitatem subscriptam;
*quod barones eligant viginti quinque barones de regno quos voluerint,
qui debeant
totis
suis observare,
tenere,
et
,
pacem et libertates
quas eis concessimus,
et hac presenti carta nostra confirmavimus;
ita *scilicet quod, si nos,
vel justiciarius noster,
vel ballivi nostri,
vel aliquis de ministris nostris,
in
erga aliquem
,
vel aliquem
pacis
aut securitatis transgressi
,
et delictum
de predictis viginti quinque baronibus,
illi quatuor barones accedant ad nos
vel ad justiciarium nostrum,
si fuerimus extra regnum,
proponentes nobis
,
petent ut excessum illum sine
faciamus emendari.
Et si nos excessum non emendaverimus,
vel, si fuerimus extra regnum, justiciarius noster non emendaverit
tempus quadraginta dierum
a tempore
quo monstratum fuerit nobis vel justiciario nostro,
si extra regnum fuerimus,
predicti quatuor barones referant causam illam
ad residuos de illis viginti quinque baronibus,
et illi viginti quinque barones cum
tocius terre
et gravabunt nos modis omnibus quibus poterunt,
scilicet per capcionem
,
terrarum,
possessionum
et aliis modis quibus poterunt,
donec
secundum arbitrium eorum, —
et
et
nostrorum; —
et cum fuerit emendatum
nobis sicut prius fecerunt.
Et quicumque voluerit de terra juret
quod ad predicta omnia
parebit mandatis predictorum viginti quinque baronum,
et quod gravabit nos
cum
,
et nos publice et libere damus licenciam jurandi
qui jurare voluerit.
et
umquam jurare prohibebimus.
Omnes autem illos de terra
qui per se et sponte sua noluerint jurare viginti quinque baronibus
de
et gravando nos cum eis,
faciemus jurare eosdem de mandato nostro sicut predictum est.
Et si aliquis de viginti quinque baronibus decesserit,
vel a terra recesserit,
vel aliquo alio modo impeditus fuerit,
quominus ista predicta possent exequi,
qui residui fuerint de predictis viginti quinque baronibus eligant
alium
,
pro arbitrio suo,
qui
erit juratus quo et ceteri.
In omnibus autem
,
si
ipsi viginti quinque presentes fuerint,
et inter se super re aliqua discordaverint,
vel aliqui ex eis summoniti nolint
vel nequeant interesse,
et firmum quod major pars eorum qui presentes fuerint providerit
vel preceperit
omnes viginti quinque in hoc consensissent;
et predicti viginti quinque jurent
quod omnia antedicta fideliter observabunt,
et
facient observari.
Et nos nichil impetrabimus ab aliquo,
per nos
nec per alium,
per quod aliqua istarum concessionum et libertatum revocetur
vel minuatur;
et, si aliquid tale impetratum fuerit,
irritum sit et inane
et numquam eo utemur per nos nec per alium.
62. Et omnes malas voluntates,
indignaciones,
et
, ortos inter nos et homines nostros,
clericos et laicos,
a tempore discordie,
plene omnibus remisimus et condonavimus.
Preterea omnes transgressiones factas occasione ejusdem discordie,
a
usque ad pacem reformatam,
plene remisimus omnibus, clericis et laicis,
et
ad nos pertinet plene condonavimus.
Et insuper fecimus
fieri litteras
domini Stephani Cantuariensis archiepiscopi,
domini Henrici Dublinensis archiepiscopi,
et episcoporum predictorum et magistri Pandulfi,
securitate ista et concessionibus
.
63. Quare volumus
et firmiter precipimus
*quod Anglicana ecclesia libera sit
et *quod homines in regno nostro habeant
et teneant omnes prefatas libertates,
jura,
et concessiones,
bene et in pace,
libere et quiete,
plene et integre,
sibi et heredibus suis,
de nobis et heredibus nostris,
in omnibus rebus et locis,
in perpetuum,
sicut predictum est.
Juratum est autem
ex parte nostra quam ex parte baronum,
quod hec omnia supradicta bona fide et sine malo ingenio observabuntur.
Testibus supradictis et multis aliis.
per manum nostram
in prato quod vocatur Ronimed inter Windlesoram et Stanes,
quinto decimo die Junii,
.
Notes:
12 auxilium: feudal aid owed by a vassal to a lord, including such things as military and court service. It was also used of monetary subsidies. The conditions had been variously defined; this limited them to these three. A fourth occasion (for crusades) was added later. [See Mantello p. 215; Nier. and BS s.v.]
35 una mensura: The Articles of the Barons (12) merely stated that the units of measure "emendetur." The Magna Carta specifies which are to be the standards for use.
35 halbergettorum: Some kind of cloth relating to the hauberk. BS suggests "cloth of (?) diamond twill weave, similar to that of chain-mail. Sources suggests “cloth worn under a hauberk.”

Post-Classical Latin (including Medieval Latin and Neo-Latin) by Rebecca Harrison is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 United States License.
Permissions beyond the scope of this license may be available at http://ids.truman.edu/r_harrison/copyright.htm.